فرهنگی

بهار و میلهٔ گل سرخ

نوشته شده توسط admin در تاریخ 11 حوت 1404

اشتراک گذاری: فیسبوک | توییتر | واتس‌اپ | لینکدین
بازدیدها: 73

---

نویسنده: میراجان امیری

همین که پانزده روز از ماه حوت می‌گذرد، به قول بزرگان «شصت و شکست» می‌شود و چرخش طلوع خورشید دگرگون می‌گردد. همهٔ جانداران آهسته‌آهسته در دل طبیعت از خواب زمستانی برمی‌خیزند و دامنه‌های کوه و دمن، مژدهٔ طراوت و سرسبزی می‌دهند.

برف‌هایی که قله‌ها و دامنه‌های کوه‌ها را پوشانیده‌اند، با حرارت خورشید بهاری کم‌کم آب می‌شوند و این آب، جست‌وخیزکنان در میان سنگ‌ها و سنگ‌ریزه‌ها، به جوی‌ها، جویبارها و دریاها سرازیر می‌شود. لاله‌ها در میان سبزه‌ها، در آغوش تپه‌ها و دامنه‌های کوه، عطر عشق و آزادی می‌پراکنند و مرغان کوچ‌کردهٔ زمستانی، دوباره گروه‌گروه رو به باغ و بوستان می‌آورند و با نوای خویش، ترانهٔ بهار و امید را می‌سرایند.

استان بلخ میزبان «میلهٔ گل سرخ» می‌شود و مردمان از استان‌های دور و نزدیک، حتا از کشورهای همسایه، برای بزرگداشت این جشن و دیدن رویش لاله‌ها گردهم می‌آیند. چترها و خیمه‌ها در دل دشت‌ها و تپه‌ها برپا می‌شود و جشن نوروز و آغاز سال نو شکوهی دیگر می‌یابد؛ جشنی برای امید و تازگی، برای طراوت و خوشبختی، برای رنگ‌گرفتن و جامه‌بدل‌کردن طبیعت. مردم با گرفتن فال نیکو برای سال پیشِ رو، به یکدیگر امید می‌دهند و سال را با آرزوهای نیک آغاز می‌کنند.

«میلهٔ گل سرخ» (جشن گل سرخ) از جمله جشن‌های فرهنگی و سنتی مردم استان بلخ به شمار می‌رود که همه‌ساله، معمولاً با فرارسیدن بهار و نوروز، در نخستین روز سال برگزار می‌شود. این جشن از آیین‌های کهن مردم افغانستان است که ریشه در آداب پیشواز از فصل بهار و سال نو دارد.

دشت‌های اطراف شهر یکسره سرخ و سبز از گل‌های لاله می‌شود؛ گل‌هایی که پیام‌آور صلح، آرامش و مژدهٔ آزادی‌اند. این میله حدود چهل روز ادامه می‌یابد و در این مدت، برنامه‌های گوناگونی چون نمایشگاه فرآورده‌های سنتی، مسابقات بزکشی، پهلوانی، میلهٔ سمنک و دیدوبازدید از طبیعت سرسبز و تازه‌جوانه‌زده برگزار می‌شود. شهر و پیرامون آن آکنده از شور و شوق استقبال از نوروز می‌گردد.

جشن نوروز و میلهٔ گل سرخ را نمی‌توان تنها یک جشن و تفریح شمرد؛ بلکه باید آن را جلوه‌ای از پیوند عمیق مردم با فرهنگ، تاریخ و هویت خویش دانست؛ پیوندی که ریشه در تاریخ کهن بلخ باستان دارد.

بخش دیگر این آیین، مراسم معنوی «جهنده‌بالا» است که هر ساله با حضور شمار فراوانی از مردم در روضهٔ شریف، معروف به «مسجد کبود»، برگزار می‌شود. در این مراسم، مقام‌های بلندپایهٔ حکومتی و مهمانان خارجی نیز حضور می‌یابند. مردم بر این باورند که اگر جهنده به‌گونه‌ای یکنواخت و آسان برافراشته شود، آن سال را سالی نیک و پربرکت می‌دانند. هرچند در سال‌های اخیر، به دلایلی، این مراسم با محدودیت‌هایی روبه‌رو بوده است.

میلهٔ گل سرخ آمیزه‌ای از نمادهای عشق، صلح، آرامش و فداکاری است و بزرگداشت بهار و سال نو، بیانگر ریشه‌های عمیق فرهنگی و سنتی مردم این سرزمین عزیز به شمار می‌رود.