سیاسی

بحران خاموش در نظام صحی؛ پیامدهای بسته‌ماندن راه‌های ترانزیتی و کمبود دارو

نوشته شده توسط admin در تاریخ 27 حمل 1405

اشتراک گذاری: فیسبوک | توییتر | واتس‌اپ | لینکدین
بازدیدها: 79

---

نویسنده: پروفیسور دکتر محمد یما شهاب

در ماه‌های اخیر، بسته‌ماندن راه‌های ترانزیتی میان افغانستان و پاکستان، به‌ویژه گذرگاه تورخم، پیامدهای عمیق و نگران‌کننده‌ای بر وضعیت صحی کشور برجای گذاشته است. این وضعیت روند انتقال بیماران را مختل کرده و دسترسی به دارو و خدمات درمانی را نیز با چالش‌های جدی مواجه ساخته است.

بنده به‌عنوان پروفیسور و متخصص در بخش امراض هورمونی و غدد، که به‌گونه مجازی و از طریق تله‌مدیسین خدمات صحی را برای بیماران در افغانستان ارایه می‌نمایم، به‌صورت روزمره با این بحران از نزدیک مواجه هستم. چشم دیدهای مستقیم من نشان می‌دهد که وضعیت صحی بیماران به‌گونه بی‌سابقه‌ای در حال وخامت است.

تنها در هفته گذشته، چهار بیمار به من مراجعه نمودند که با وجود داشتن اسناد کامل صحی، در داخل افغانستان به هیچ‌وجه امکان تداوی موثر برای‌شان وجود نداشت. این بیماران به‌شدت نیازمند دسترسی به امکانات پیشرفته صحی در خارج از کشور بودند، اما به‌دلیل محدودیت‌های موجود، نتوانستند و نمی‌توانند به کشورهای همسایه سفر نمایند و از خدمات درمانی لازم بهره‌مند شوند. این تنها نمونه کوچکی از صدها مورد مشابه است که روزانه در حال افزایش است.

یکی از مهم‌ترین مشکلات، محروم‌شدن بیماران از حق تردد و دسترسی به خدمات صحی در کشورهای همسایه است. در گذشته، بیماران به‌سادگی می‌توانستند از طریق تورخم به پاکستان، به‌ویژه شهر پیشاور، سفر کرده و از خدمات تشخیصی و درمانی بهره‌مند شوند. همچنان، مسیرهای درمانی به هند نیز برای بسیاری از بیماران باز بود، اما اکنون با بسته‌بودن این گذرگاه و قطع یا محدودشدن ارتباطات، بیماران عملاً از این امکانات محروم شده‌اند.

از سوی دیگر، وضعیت در ایران نیز به‌دلیل شرایط ناپایدار و چالش‌های صدور ویزا، برای بیماران افغان دشوارتر شده است. در نتیجه، گزینه‌های درمانی خارج از کشور به‌شدت محدود گردیده و فشار مضاعفی بر نظام صحی داخلی وارد شده است.

در داخل افغانستان، کمبود شدید کادرهای صحی متخصص و نبود تکنالوژی پیشرفته برای تشخیص و تداوی، به یک بحران جدی تبدیل شده است. فرار کادرهای صحی و نبود زیرساخت‌های لازم باعث شده که بسیاری از بیماران نتوانند خدمات مناسب دریافت کنند.

بسته‌ماندن تورخم همچنان تاثیر مستقیم بر بازار دارو گذاشته است. پیش از این، بخش عمده‌ای از داروهای مورد نیاز افغانستان از پاکستان وارد می‌شد و این روند نسبتاً آسان و کم‌هزینه بود، اما اکنون تاجران دارو با مشکلات جدی در واردات مواجه هستند و عملاً مسیرهای تامین دارو مختل شده است. از سوی دیگر، روابط تجاری دارویی با هند نیز همچنان در وضعیت نامشخص قرار دارد.

در نتیجه، کمبود دارو در کشور به‌شدت افزایش یافته و قیمت‌ها به‌گونه چشمگیری بالا رفته است. داروهای وارداتی از کشورهای دیگر، مانند ترکیه، به‌دلیل قیمت بلند برای بسیاری از بیماران قابل دسترس نیست.

به‌عنوان یک متخصص در بخش امراض هورمونی و غدد، به‌وضوح مشاهده می‌شود که بیماران، به‌ویژه آنانی که به داروهای مزمن و روزمره نیاز دارند، با بحران جدی مواجه شده‌اند. نبود داروهای ضروری، از جمله داروهای هورمونی، باعث شده وضعیت صحی بیماران وخیم‌تر شود و توانایی انجام فعالیت‌های روزمره و تأمین معیشت خانواده‌هایشان را از دست بدهند.

همچنان، بیمارانی که به فاکتورهای خونی و درمان‌های تخصصی نیاز دارند، پیش از این می‌توانستند به‌راحتی در پیشاور به خدمات لازم دسترسی پیدا کنند، اما اکنون به‌دلیل مشکلات اقتصادی و محدودیت‌های سفر، این امکان نیز از بین رفته است.

از سوی دیگر، مشکلات ساختاری در سیستم ثبت و نظارت دارو نیز به این بحران دامن زده است. روند ثبت دارو در اداره غذا و دوای وزارت صحت عامه بسیار طولانی و بوروکراتیک است و ممکن است از شش ماه تا دو سال زمان ببرد. این روند پیچیده مانع ورود سریع داروهای جدید و ضروری به بازار می‌شود.

علاوه بر آن، پس از واردات نیز داروها برای مدت طولانی در گمرک متوقف می‌مانند و اجازه عرضه به‌موقع در بازار داده نمی‌شود. این تأخیرها نه تنها باعث کمبود بیشتر دارو می‌شود، بلکه در برخی موارد کیفیت داروها نیز تحت تأثیر قرار می‌گیرد.

در مجموع، ترکیب این عوامل، بسته‌بودن راه‌های ترانزیتی، محدودیت‌های سفر، کمبود کادرهای صحی، مشکلات واردات و ثبت دارو، افغانستان را با یک بحران خاموش اما عمیق در بخش صحت مواجه ساخته است. اگر برای حل این مشکلات اقدام‌های فوری و موثر روی دست گرفته نشود، پیامدهای آن می‌تواند برای سلامت جامعه بسیار گسترده و جبران‌ناپذیر باشد.