فرهنگی

سلام سنگی؛ روایت یک عمر هنر، تعهد و پویایی

نوشته شده توسط admin در تاریخ 18 حمل 1405

اشتراک گذاری: فیسبوک | توییتر | واتس‌اپ | لینکدین
بازدیدها: 67

---

نویسنده: میرا جان امیری

تازه شور و شوق پس از جنگ‌های متوالی در کابل و سراسر سرزمین ما زنده شده بود. آهسته‌آهسته رسانه‌های تصویری یکی پس از دیگری رونق می‌گرفت و مردم، پس از سال‌ها رنج و مشقت، مشتاق فضای صمیمیت و همدیگرپذیری شده بودند.

کشور آرام‌آرام رو به ترقی می‌رفت و در همین هیاهوی روزگار، ما که هنوز نیم‌قد بودیم، در حدود سال‌های ۱۳۸۹ و ۱۳۹۰ با هنرمندان بی‌بدیل سینمای کشور آشنا شدیم؛ آن‌هم از طریق یکی از رسانه‌های خصوصی که به مناسبت یک رویداد فرهنگی، فیلم «بیگانه» را پخش کرده بود.

این فیلم با هنرنمایی چهرهٔ کاریزماتیک سینمای کشور، جناب سلام سنگی، و دیگر هنرمندان خوش‌سیما و بااستعداد، برای من بسیار تازه و متفاوت بود. پیش از آن، چند فیلم دیگر افغانستانی را نیز دیده بودم که توسط هنرنما گونه‌ها تهیه و نشر شده بود و تأثیر چندانی بر من نگذاشته بود؛ اما این فیلم چنان مرا در خود غرق کرد و به شگفتی واداشت که با هر صحنه‌اش احساس می‌کردم خودم در آن فضا حضور دارم. این همان کیفیت والای هنر و تلاش یک هنرمند و تیم او را نشان می‌دهد؛ اثری که بارها بیننده را به تماشا فرا می‌خواند. چنین آثاری جاودانه‌اند و هرگز کهنه نمی‌شوند.

زیرا هنر اجرا، دیالوگ‌های قوی، داستان سنجیده، موسیقی دلنشین و انتخاب درست کاراکترها، روح فیلم را زنده و تازه نگه می‌دارد.

با این حال، گاهی انسان از دیدن چنین فیلم‌ها و هنرمندانی دچار اندوه می‌شود؛ هنرمندانی که با تلاش واقعی، رنج و سختی بسیار، برای سینمای کشور جایگاه و اعتبار آفریدند، اما افسوس که با تحولات و جنگ‌های فلاکت‌بار، بسیاری از این دستاوردها از میان رفت. نسل‌هایی در آغوش این خاک خسته، بی‌دانش و بی‌فرصت ماند و داشته‌های ما آرام‌آرام به دست ناکسان افتاد. سال‌هاست که هنر در عرصه‌های گوناگون کمرنگ شده و بیشتر رنگ تجمل و واسطه‌گری به خود گرفته است.

زیرا هنگامی که سخن از هنر و هنرمند به میان می‌آید، طبیعتاً در ذهن ما انسانِ دانا، هنرمند، هوشمند و زیرک نقش می‌بندد. از دیدگاه ادبی، هنر آمیزه‌ای از دانش، ذکاوت و استعداد چه ذاتی و چه اکتسابی است.

و هنرمند کسی است که دارای خلاقیت و مهارت در آفرینش آثار زیبا باشد؛ کسی که احساسات عمیق، بیان قوی و تأثیرگذاری درونی داشته باشد. سلام سنگی نیز از زمرهٔ همین هنرمندان جاویدنام است و خواهد بود؛ هنرمندی که آمد، زیبایی آفرید و مسیر سبز و شکوفایی را هموار ساخت.

سلام سنگی در سال ۱۳۲۸ هجری خورشیدی در روستای سنگانه، بازارک پنجشیر، دیده به جهان گشود. او در خانواده‌ای علم‌دوست، متدین و فرهنگ‌پرور پرورش یافت و از همان آغاز، مسیر زندگی خویش را در سایه‌ی دانش و هنر دید.

دوران کودکی‌اش را در فضای سرشار از صمیمیت و سادگی روستا سپری کرد و آموزش‌های ابتدایی را نیز در همان زادگاهش فراگرفت. تخلص «سنگی» خود بیانگر دلبستگی عمیق و احساس صادقانه‌اش نسبت به زادگاه و فضای دل‌انگیز دهکده‌اش است.

پس از مدتی، خانواده‌اش به کابل نقل مکان کردند؛ شهری که افق‌های تازه‌ای را به روی این اندیشمند گشود و دستاوردهای ارزشمندی برایش به ارمغان آورد. در کابل با فرهنگ‌ها و رسوم نو آشنا شد. در حالی‌که در آن زمان بیشتر مردم شیفته‌ی سینمای هند بودند و فیلم‌های هندی محبوبیت گسترده‌ای داشتند، که این علاقه تا امروز نیز در میان برخی پابرجاست. اما سلام سنگی دلبسته‌ی سینمای هالیوود و فیلم‌های آمریکایی شد. همین گرایش، نگاه او را به هنر سینما و تیاتر ژرف‌تر ساخت.

سینمای افغانستان در آن دوران نوپا و در حال شکل‌گیری بود و می‌توان با اطمینان گفت که او از چهره‌های پیشگام این عرصه به شمار می‌رود. در سال ۱۳۵۳ هجری خورشیدی، با تأسیس «نذیر فلم» توسط نذیر فارانی، مسیر تازه‌ای برای سینماگران جوان گشوده شد و سلام سنگی نیز با ایفای نقش در فیلم تاریخی «رابعه بلخی» به کارگردانی داوود فارانی، رسماً وارد دنیای سینما شد.

او به‌تدریج با حضور در نقش‌های کوچک و کسب تجربه، سبک بازی خاص خود را شکل داد و جایگاهش را در هنر تمثیل تثبیت کرد. پس از رویداد هفتم ثور و دگرگونی‌های سیاسی کشور، به رادیو تلویزیون ملی افغانستان پیوست. در آنجا، زنده‌یاد استاد رفیق صادق، از بزرگان تمثیل کشور نقش‌های متعددی را به او سپرد که در حقیقت برایش حکم یک مکتب هنری را داشت. سلام سنگی با تلاش پیگیر و پشتکار، توانست از یک بازیگر ساده به هنرمندی پخته، آگاه و باتجربه تبدیل شود.

با وقوع تحولات دههٔ هفتاد هجری خورشیدی، ناگزیر به ترک وطن شد. پس از یازده ماه اقامت در اسلام‌آباد پاکستان و تحمل دشواری‌های مهاجرت، در یکی از برنامه‌های فرهنگی و هنری به ایالات متحده امریکا دعوت شد. در آنجا نیز با پشتکار فراوان بار دیگر به عرصه‌ی سینما بازگشت و وارد سینمای هالیوود شد. او در دو فیلم بین‌المللی «سرزمین بیگانه» (Foreign Land) و «جنگ چارلی ویلسن» (Charlie Wilson’s War) نقش‌آفرینی موفقی داشت و به‌عنوان یکی از موفق‌ترین بازیگران مهاجر افغانستانی در هالیوود مطرح گردید.

پس از مدتی اقامت در آمریکا، با مهاجرت خانواده‌اش در سال ۲۰۰۱ به استرالیا، او نیز به آنان پیوست. امروزه در استرالیا زندگی آرام و مرفهٔ دارد، اما همچنان دلش برای سینما و فرهنگ افغانستان می‌تپد.

سلام سنگی پدر هشت فرزند است. سه پسر و پنج دختر و از جمله بازیگران برجسته، تأثیرگذار و کم‌نظیر در سینمای افغانستان به شمار می‌رود.

با این‌همه، نمی‌توان او را تنها در قامت یک بازیگر نگریست؛ چرا که بُعد دیگری از زندگی‌اش با دنیای ادبیات فارسی، به‌ویژه شاهنامه‌ی ابوالقاسم فردوسی، پیوندی عمیق دارد. این هنرمند فرهیخته با صدای رسا، بیان شیوا و تحلیل قدرتمند، در یکی از برنامه‌های بزرگداشت هزاره‌ی فردوسی، مقام نخست را در میان گویندگان و اجراکنندگان به دست آورد.

در پایان، برای این بزرگ‌مرد هنر و فرهنگ، از درگاه ایزد منان، عمر با عزت، تندرستی و کامیابی روزافزون آرزومندیم.

راهش سبز و پربار باد!