سیاسی

خلیل‌زاد؛ دیپلمات بدون ماموریت یا معمار خاموش قدرت در طالبان؟

نوشته شده توسط admin در تاریخ 11 جدی 1404

اشتراک گذاری: فیسبوک | توییتر | واتس‌اپ | لینکدین
بازدیدها: 123

---

نویسنده: شایق قاسمی 

زلمی خلیل‌زاد، نماینده پیشین امریکا در امور صلح افغانستان، در حالی با آغاز سال ۲۰۲۶ برای کشورهای مختلف از عراق تا ایران و پاکستان نسخه می‌نویسد و برای ملت‌ها و دولت‌ها آرزوی موفقیت می‌کند که نام او هم‌چنان یکی از مناقشه‌برانگیزترین چهره‌ها در حافظه سیاسی افغانستان باقی مانده است.

خلیل‌زاد در آخرین روزهای سال ۲۰۲۵ به کابل سفر کرد و با مقام‌های ارشد طالبان دیدار داشت؛ سفری که بار دیگر پرسش‌های جدی درباره نقش واقعی او در معادلات قدرت افغانستان را زنده کرد.

هم‌زمان، با فرا رسیدن سال ۲۰۲۶، پیام‌های سیاسی او در شبکه اجتماعی ایکس منتشر شد؛ پیام‌هایی که بیش از آن‌که جنبه تبریکی داشته باشند، رنگ و بوی توصیه‌ها و نسخه‌های تجویزی برای دولت‌ها را برای کشورهای همسایه به خود گرفته‌اند.

برای بخش بزرگی از مردم افغانستان، خلیل‌زاد نه یک دیپلمات بی‌طرف، بلکه چهره‌ای است که نقشی تعیین‌کننده در فروپاشی نظام پیشین و بازگشت طالبان به قدرت داشته است.

منتقدان او را مسوول یکی از عمیق‌ترین عقب‌گردهای علمی، آموزشی و اجتماعی در تاریخ معاصر افغانستان می‌دانند؛ عقب‌گردی که پیامدهای آن مستقیماً دامان نسل جوان و به‌ویژه دختران افغانستان را گرفته است.

محدودیت‌های گسترده بر آموزش دختران، در نگاه بسیاری از افغانستانی‌ها چیزی کمتر از یک زندان سیاسی نیست؛ زندانی که در آن امید به آینده و چشم‌انداز روشن، عملاً مسدود شده است.

در سوی دیگر، شماری از رهبران سیاسی پیشین افغانستان و گروه های ضد طالبان، پا را فراتر گذاشته و مدعی‌اند که در ساختار قدرت طالبان، امیر مستقل وجود ندارد و تصمیم‌های کلان در بیرون از چارچوب رسمی امارت گرفته می‌شود، در این روایت، خلیل‌زاد به‌عنوان مغز متفکر یا حتی رییس‌جمهور در سایه طالبان معرفی می‌شود؛ فردی که بدون داشتن مقام رسمی، بر روندها و تصمیم‌گیری‌ها اثرگذار است.

این گمانه‌زنی‌ها زمانی پررنگ‌تر شد که پس از افزایش انتقادها از رفت‌وآمدهای مکرر خلیل‌زاد به کابل، وزارت خارجه ایالات متحده اعلام کرد که او هیچ‌گونه وابستگی رسمی به دولت آمریکا ندارد و سفرهایش به افغانستان و دیدار با طالبان، اقدام شخصی تلقی می‌شود.

اظهاراتی که نه‌تنها به ابهام‌ها پایان نداد، بلکه پرسش تازه‌ای را برجسته ساخت: اگر این سفرها شخصی است، چگونه چنین پیامدها و تاثیرات سیاسی گسترده‌ای برجا می‌گذارد؟

تصویر خلیل‌زاد در افکار عمومی افغانستان، تصویری دوپاره اما بیشتر منفی است؛ چهره‌ای که از یک‌سو برای منطقه نسخه می‌نویسد و از سوی دیگر، در نگاه بسیاری از افغانستانی‌ها، نماد تصمیم‌هایی است که آینده یک کشور و سرنوشت نسل‌های بعدی آن را به تاریکی کشاند.