سیاسی

افغانستان؛ بازتاب بحران‌های داخلی و تحولات جهانی

نوشته شده توسط admin در تاریخ 9 دلو 1404

اشتراک گذاری: فیسبوک | توییتر | واتس‌اپ | لینکدین
بازدیدها: 100

---

نویسنده: نوید عزیزی

در دهه‌های پسین، جهان شاهد افزایش بی‌سابقه تنش‌های سیاسی، اقتصادی و نظامی بوده است؛ تنش‌هایی که پیامد مستقیم آن، جابه‌جایی اجباری میلیون‌ها انسان در نقاط مختلف جهان بوده است. مهاجرت‌های گسترده، دیگر تنها یک پدیده منطقه‌ای نیست، به مسئله‌ای جهانی تبدیل شده که ساختارهای اقتصادی، اجتماعی و سیاسی کشورها را تحت تاثیر قرار داده است. در این میان، افغانستان/خراسان یکی از بارز‌ترین نمونه‌هایی است که تجربه مهاجرت مردم آن، بازتاب روشنی از پیوند بحران‌های داخلی با تحولات جهانی به شمار می‌رود.

افغانستان/خراسان، در بیش از چهار دهه گذشته، همواره با جنگ، ناامنی، تغییرات پی‌درپی قدرت سیاسی و فروپاشی ساختارهای اقتصادی روبه‌رو بوده است. استمرار این وضعیت، بخش بزرگی از شهروندان را ناگزیر ساخته تا برای دستیابی به امنیت، آموزش، اشتغال و آینده‌ای قابل پیش‌بینی، کشور را ترک کنند. مهاجران افغانستانی بیشتر به کشورهای همسایه پناه برده‌اند، اما در سال‌های اخیر حضور آنان در اروپا و امریکا نیز افزایش یافته و این جمعیت به بخشی تاثیرگذار در جوامع میزبان تبدیل شده است.

از منظر کشورهای میزبان، مهاجرت افغانستانی‌ها هم فرصت بوده و هم چالش. از یک‌سو، بسیاری از این مهاجران نیروی کار جوان، پرتوان و سخت‌کوش‌اند که در بخش‌هایی چون کشاورزی، ساخت‌وساز، خدمات و صنایع سبک نقش مؤثری ایفا کرده و به پویایی اقتصادی کمک رسانده‌اند. از سوی دیگر، افزایش ناگهانی جمعیت مهاجران، فشار مضاعفی بر خدمات عمومی مانند آموزش، بهداشت و مسکن وارد کرده و در برخی موارد به شکل‌گیری حساسیت‌های اجتماعی، بی‌اعتمادی و منازعات سیاسی در کشورهای میزبان انجامیده است.

در سوی مقابل، افغانستان نیز از مهاجرت دسته‌جمعی شهروندانش تاثیرات متناقضی پذیرفته است. ناتوانی حاکمان فعلی در مدیریت کارآمد امور اداری و اقتصادی کشور، روند خروج نیروی انسانی متخصص و تحصیل‌کرده را تشدید کرده است؛ امری که به تضعیف ظرفیت‌های علمی، فنی و توسعه‌ای کشور انجامیده و آینده بازسازی و رشد را با ابهام روبه‌رو ساخته است. 

با این حال، نباید نقش مثبت مهاجران را در قالب ارسال کمک‌های مالی به خانواده‌هایشان نادیده گرفت؛ کمک‌هایی که در بسیاری موارد، ستون اصلی معیشت خانواده‌ها و یکی از منابع مهم گردش اقتصادی در داخل کشور به‌شمار می‌رود.

در اخیر می‌توان گفت که مهاجرت، پدیده‌ای پیچیده، چندبعدی و جدایی‌ناپذیر از تنش‌های جهانی امروز است؛ پدیده‌ای که هم نتیجه بحران‌هاست و هم می‌تواند خود زمینه‌ساز تحولات تازه در مناسبات اقتصادی و سیاسی جهان شود. 

تجربه افغانستان/خرسان نشان می‌دهد که مواجهه موثر با مهاجرت، نیازمند همکاری بین‌المللی، احترام به حقوق انسانی مهاجران و ایجاد فرصت‌های واقعی برای مشارکت سازنده آنان در جوامع میزبان است. 

با این حال، تنها با رویکردی انسانی، مسوولانه و عادلانه می‌توان مهاجرت را از یک بحران مزمن، به فرصتی برای رشد مشترک و ثبات پایدار جهانی تبدیل کرد.