فرهنگی

روز جهانی کتاب؛ پیامی در مسیر روشنایی

خبرگزاری ثانیه | منتشر شده در تاریخ 3 ثور 1405

اشتراک گذاری: فیسبوک | توییتر | واتس‌اپ | لینکدین
بازدیدها: 68

---

نویسنده: میرا جان امیری

۲۳ اپریل مصادف با روز جهانی کتاب است؛ روزی که در بسیاری از کشورهای جهان از آن به‌عنوان نماد روشنگری، اندیشه، آموزش و آگاهی یاد می‌شود.

در کشورهایی که دغدغه‌های جنگ و فقر تا اندازه‌ای برچیده شده و فضای فرهنگی رونق یافته است، کتاب‌فروشی‌ها و کتابخانه‌ها سرشار از حضور مردم‌اند؛ مکان‌هایی که در آن نشانی از گرد و خاک دیده نمی‌شود و پیر و جوان، هرکدام مطابق علاقه و اندیشهٔ خویش، در جستجوی دانش و آگاهی‌اند. آنان با حضور خود فضایی آکنده از آرامش، دانایی و آینده‌نگری می‌آفرینند.

همه‌ساله در چنین روزی، در مکان‌های عمومی و نهادهای فرهنگی و اکادمیک، برنامه‌هایی زیر عنوان‌های گوناگون برگزار می‌شود؛ از رونمایی آثار نویسندگان و شاعران گرفته تا نشست‌های فرهنگی و ادبی، تا برای نسل‌های آینده میراثی روشن از دانش و آگاهی برجا بماند. در بسیاری از کشورها، مردم در این روز به یکدیگر کتاب هدیه می‌دهند؛ کتاب‌هایی که هرکدام دریچه‌ای به‌سوی اندیشه و آگاهی‌اند.

روز جهانی کتاب نخستین‌بار در سال ۱۹۹۵ میلادی از سوی یونسکو نام‌گذاری و تصویب شد که این روز را نماد ترویج فرهنگ آگاهی، اندیشه و ارج‌گذاری از آثار نویسندگان نیز می‌توان نام نهاد. دلیل دیگر اینکه ۲۳ اپریل روز کتاب نامگذاری شد با درگذشت چند چهرهٔ سرشناس جهان پیوند دارد؛ از جمله ویلیام شکسپیر، نویسنده و نمایشنامه‌نویس انگلیسی خالق نمایشنامه ماندگار «رومئو و ژولیت» و میگوئل دِ سروانتس، نویسندهٔ اسپانیایی خالق رمان «دن کیشوت» که از جمله مشهورترین آثار ادبیات جهان شناخته می‌شود.

ین دو شخصیت ماندگار در سال ۱۶۱۶ میلادی و در روزهای ۲۲ و ۲۳ اپریل درگذشتند که به همین مناسبت، ۲۳ اپریل به‌عنوان روز جهانی کتاب در جهان گرامی داشته می‌شود.

اما در کشورهای رو به انکشاف خصوصاً سرزمین ما که سال‌ها درگیر جنگ و بدبختی بوده است، در تازه‌ترین ردهٔ بندی در پایین‌تر مقام را در بخش کتاب‌خوانی قرار گرفته است. که خود یک فاجعه و نشانه‌ای از تاریک‌اندیشی نسبت به علم و آگاهی است.

کتابخانه‌ها پوشیده از خاک‌اند، کتاب‌فروشی‌ها در سکوت فرو رفته‌اند، جوانان درگیر یافتن نان روزانه‌اند، دختران در حسرت داشتن قلم و کتاب، چشم‌انتظار باز شدن مکتب و دانشگاه‌اند. پس می‌توان گفت جامعه‌ای که از کتاب محروم بود مانند نابینایی دانست که در انتظار رهنمای است تا از یک سوی خیابان به سوی دیگر رهنمای‌اش کند. خلاصه، جامعهٔ بدون کتاب‌ را می‌توان؛ عقب‌مانده، سطحی‌نگر و کوراندیش به حساب آورد.

چند نقل قول از اندیشمندان بزرگ که می‌تواند تعریف روشنی از اهمیت کتاب باشد:

ویکتور هوگو، نویسندهٔ فرانسوی:

«کسی که کتاب می‌خواند، هزار زندگی را تجربه می‌کند؛ اما کسی که نمی‌خواند، تنها یک‌بار زندگی می‌کند.»

خورخه لوئیس بورخس، نویسندهٔ آرژانتینی:

«همیشه تصور می‌کردم بهشت، چیزی شبیه کتابخانه است.»

مصطفی محمود، نویسنده و اندیشمند مصری:

«ملتی که مطالعه نکند، تاریخ و سرنوشتش را دیگران می‌نویسند.»

بعد از مطالعه و اندیشهٔ ژرف می‌توان دریافت که کتاب راه‌گشای ترقی، اندیشه، پیشرفت، آزادگی، خودکفایی و سربلندی است. موفقیت یک جامعه بر پایه‌های دانش و کتاب استوار است و هر کس بیشتر تلاش کند، به همان اندازه به سعادت و ترقی می‌رسد.

در اخیر، کتاب را می‌توان کلیدی برای گشودن دروازه‌های روشنایی، دانش و تعالی دانست.