سیاسی

چاهی که آب می‌نوشیم، برای فردا نیز هست

نوشته شده توسط admin در تاریخ 24 ثور 1405

اشتراک گذاری: فیسبوک | توییتر | واتس‌اپ | لینکدین
بازدیدها: 40

---

نویسنده: مهرزاد عظیمی

آنت بایر، فیلسوف نیوزلندی، در مقاله‌ای زیر عنوان «حقوق رفتگان و نامدگان» تاملی عمیق دارد. او می‌گوید اگر هر یک از ما خود را سزاوار سهمی از این جهان بدانیم، ناگزیر باید بپذیریم که آیندگان نیز در منابع محدود باقی‌مانده سهیم‌اند. 

همان‌گونه که برای درگذشتگان حقوقی قائلیم و میراث‌شان را از طریق وکلای قانونی به بازماندگان منتقل می‌کنیم، برای آنان که هنوز پا به این جهان نگذاشته‌اند نیز باید حقی قائل شویم و خود را در برابرشان مسوول بدانیم؛ حتی باید نهادهایی را قدرت قانونی ببخشیم تا از حقوق آیندگان پاسداری کنند.

آیندگان، هرچند هویتی نامعلوم دارند، اما ما، مردم امروز، از نظر اخلاقی مکلفیم که دست‌کم برخی حقوق بنیادین آنان را به رسمیت بشناسیم: حق برخورداری از آب و هوای پاک، منابع محدود زمین، سنت‌های ارزنده فرهنگی و فکری، و سرمایه‌های عام‌المنفعه‌ای که گذشتگان برای ما به یادگار گذاشته‌اند. 

بایر تاکید می‌کند که ما باید خود را امانت‌دارانی ببینیم که آنچه از دیروز دریافت داشته‌ایم، به فردا می‌سپاریم. هر خیر و برکتی که از گذشته برای ما حفظ شده، تنها از آنِ ما نیست، بلکه به همه نسل‌های آینده تعلق دارد و همگی ما در بازتولید فضیلت‌های مشترک به ارث‌رسیده سهیمیم.

بایر ما را به این نکته نیز متوجه می‌کند: اگر گذشتگان را به خیلی از آسیب‌ها مقصر بدانیم و خود را محق در نقد آنان بدانیم، باید بدانیم که ما نسبت به آیندگان مسئولیم، و چه بسا مسئول‌تر.

چرا مسوول‌تر؟ چون ما تجربه، دانش و توان پیش‌بینی نتایج اقدامات و سیاست‌های خود را داریم، چیزی که گذشتگان از آن بی‌بهره بودند. از زمانی که بشر توانسته تولید نسل را مدیریت کند و نسبت منابع موجود با جمعیت را بسنجد، از نظر اخلاقی در قبال آیندگان و گرسنگی‌ها و فقر احتمالی آنان پاسخ‌گوست.

بایر ما را عضوی از یک جامعه اخلاقی می‌داند که حلقه اتصال نسل‌های گذشته و آینده است. او می‌گوید: ما حق نداریم چاهی را که از آن آب می‌نوشیم، سمی کنیم؛ هرچند در کندن و بهره‌وری از آن بیش از دیگران سهیم بوده‌ایم. ما از نظر اخلاقی موظفیم که در هر اقدام امروز، حقوق و مصلحت نسل‌های فردا را نیز در نظر آوریم.

در پایان، بایر چهار وظیفه اخلاقی اصلی ما را در برابر نامدگان برمی‌شمارد:

یکم: آیندگان همچون ما به منابع طبیعی مانند هوا، خاک و آب نیاز دارند؛ منابعی که هیچ‌یک را ما نساخته‌ایم. آنان محق‌اند این منابع را پاک از ما تحویل بگیرند.

دوم: آنان حق دارند در همه خیرهای عمومی که نسل‌های گذشته با رنج و هزینه بسیار آفریده‌اند، سهیم شوند.

سوم: ما حق نداریم از سهم آیندگان برای تجمل و زیاده‌خواهی خود مصرف کنیم. نامدگان سزاوار جهانی‌اند با ازدحام کمتر و بحران‌هایی فروکاسته‌تر.

چهارم: ما در برابر قربانیان احتمالی اشتباه‌های خود در آینده مسوولیم؛ یعنی جامعه باید برای جبران خسارت‌های ناخواسته، برنامه‌ریزی و سرمایه‌گذاری کند.

امروز افغانستان درست سرِ همان چاهی ایستاده است که گذشتگان برایمان کندند و ما اکنون از آن آب می‌نوشیم. خشکسالی‌های پی‌درپی، خشونت‌های مزمن، فرسایش نهادهای مدنی، مهاجرت اجباری نسل جوان، و نادیده گرفته شدن حقوق زنان و کودکان، همه نشانه‌هایی از سمی شدن تدریجی همان چاه است. 

اگر امروز، نسل کنونی افغانستان (چه در حاکمیت، چه نخبگان و چه شهروندان) در سیاست‌گذاری منابع آب، خاک، آموزش، سلامت، و عدالت، آیندگان را شریک نشمارد، فردا چاهی خشک یا مسموم به ارث خواهند برد. 

وجدان اخلاقیِ آنت بایر به ما می‌گوید: حتی در سخت‌ترین بحران‌ها، می‌توان برای «نامدگانِ افغانستان» کودکانی که هنوز به دنیا نیامده‌اند تصمیم‌های به‌جا گرفت؛ از باز کردن مکتب‌ها برای دختران تا حفاظت از آب‌های زیرزمینی. مبادا چاهی را که فردا باید بنوشند، امروز با بی‌خردی یا ظلم، زهرآلود کنیم.