فرهنگی

وقتی که ایمان روی کاغذ می‌ماند

خبرگزاری ثانیه | منتشر شده در تاریخ 18 جوزا 1405
نویسنده: میرا جان امیری

اشتراک گذاری: فیسبوک | توییتر | واتس‌اپ | لینکدین
بازدیدها: 51

---

ناهنجاری‌ها، فقر، دست‌تنگی و دیگر عوامل مرتبط با روزگار و شرایط زندگی، سبب می‌شود که ایمان و صداقت ما دیگر نه در زبان و نه در تصدیق قلبی جایگاه واقعی خود را داشته باشد.

چرا؟

وقتی زندگی مملو از درد، رنج و ناسازگاری‌های مداوم باشد، وقتی پس از هر بار تلاش به نتیجه نرسیم و شرایطی ناخواسته بر ما تحمیل گردد، بسیاری از رویکردهای فکری انسان نسبت به داشته‌ها و باورهای گذشته‌اش سست می‌شود و گاه تا سرحد بی‌اعتباری پیش می‌رود.

غیرت، همت و شجاعت نیز بسته به شرایط زیستی، یا انسان را ترک می‌کنند و یا او را به اوج قهرمانی می‌رسانند؛ موضوعی که امروز می‌توان نمود آن را در رفتار، پذیرش یا ردِ نگرش‌های مختلف در میان مردم مشاهده کرد.

ایمان از منظر و جایگاه دینی چنین تعریف شده است: «ایمان، اقرار به زبان و تصدیق به قلب است.» اگر یکی از این دو پذیرفته شود و دیگری در شک و تردید باقی بماند، ایمان جایگاه و ارزش واقعی خود را در درون انسان، در رویکردها و رفتارهای او از دست می‌دهد.

چه زمانی ایمان می‌تواند جایگاهی ثابت داشته باشد؟

زمانی که فشار و تهدید به نام دین بر شخصیت و جایگاه اجتماعی انسان وارد نشود و او فرصت داشته باشد آموزه‌هایی را که از انسان‌های نیک‌کردار، خوش‌سخن و فرهیخته آموخته است، با اختیار و آگاهی بپذیرد.

دین مقدس اسلام هر نوع زورگویی و رفتاری را که به شخصیت فردی انسان آسیب برساند، ممنوع دانسته است. اسلام خود تعریفی روشن از میانه‌روی، اخلاق نیک و شخصیت والا است و تکبر، غرور و استبداد در لباس دین را نمی‌پذیرد و از آن نهی می‌کند.

در جهانی که امروز در آن زندگی می‌کنیم و هر روز آن با دغدغه‌ها و رویدادهای تازه آغاز می‌شود، می‌توان در بسیاری از جوامع شاهد تحقیق و مطالعه عمیق درباره اسلام بود. افرادی پس از پژوهش و شناخت بیشتر، با رضایت و آگاهی آن را پذیرفته‌اند و به دعوت‌گرانی عادل، مهربان و دارای شخصیتی استوار تبدیل شده‌اند.

این همان اسلام است که در ذات خود مهربانی، اخلاق نیکو، رفتار پسندیده و کردار شایسته را داراست.

اما از سوی دیگر، هر روز می‌توان روایت‌ها و رفتارهایی را نیز در لباس اسلام مشاهده کرد که با کردارهای ناپسند و اندیشه‌های تنگ‌نظرانه، سبب نگرانی و بدبینی در اذهان مردم می‌شوند. از همین رو می‌توان دید که چگونه برخی افراد ناآگاهانه از نام اسلام هراس پیدا می‌کنند و از فضای رشد و شخصیت‌سازی آن فاصله می‌گیرند.

در چنین شرایطی، ایمان فردی یا تقویت می‌شود و یا به ضعف و زوال می‌گراید.

نخست؛ اخلاق نیک، شخصیت مهربان، پذیرش و احترام به شخصیت، باورها و ایمان دیگران است که سبب جذب و جلب افراد به مکتب فکری انسان می‌شود؛ همان اسلامی که بر اعتدال، اخلاق و انسانیت تأکید دارد.

دوم؛ رفتارهای نادرست، نسبت دادن اعمال شخصی به دین، تحقیر و شخصیت‌کشی دیگران، عقلِ کل پنداشتن خویش و سوءاستفاده از قوانین و آموزه‌های اسلامی است.

تعریف ایمان از چشم‌انداز دین اسلام

«ایمان در لغت به معنای باور قلبی، آرامش و اطمینان خاطر است. در اصطلاح دینی و فلسفی، ایمان فراتر از یک اعتقاد ساده بوده و باوری عمیق است که از درون قلب سرچشمه می‌گیرد و در عمل، اخلاق و مسیر زندگی فرد تجلی پیدا می‌کند.»

تعریف ایمان از چشم‌انداز انسانی

ایمان عبارت است از آرامش و نیروی درونی در قلب انسان؛ نیرویی که روایتگر اخلاق، آزادی، معنویت، اعتماد عمیق و روابط سالم اجتماعی است.

پس در هر دو صورت، اگر تحقق و تطبیق این مفاهیم در زندگی ما معنا پیدا نکند، جامعه به سوی وحشت و آشفتگی پیش می‌رود. باطل در لباس حق جولان می‌کند و حوادثی پدید می‌آیند که نابودی جامعه و بشریت را نزدیک‌تر می‌سازند. در چنین وضعیتی، آنچه خدا، دین و انسانیت فرموده‌اند، تنها روی کاغذ باقی می‌ماند و آسمان زندگی با ابرهای سیاه نفرت، قتل، کشتار و بربریت پوشیده می‌شود.

این همان روایتی است که امروزه بسیاری از جوامع در قالب بی‌ثباتی و تزلزل در ایمان و باورهای خود با آن روبه‌رو هستند.