سیاسی

روایت خونین زن‌کشی در افغانستان؛ قربانیان در سکوت جان باختند

خبرگزاری ثانیه | منتشر شده در تاریخ 23 جوزا 1405
نویسنده: سیاه‌موی سروری

اشتراک گذاری: فیسبوک | توییتر | واتس‌اپ | لینکدین
بازدیدها: 88

---

برای بسیاری از زنان افغانستان، بازگشت طا-لبان به قدرت در آگست ۲۰۲۱ آغاز دوره‌ای از محدودیت‌های گسترده، حذف تدریجی از عرصه عمومی و افزایش ناامنی‌های اجتماعی بوده است. 

در نزدیک به پنج سال گذشته، زنان و دختران از بخش بزرگی از حقوق اساسی خود، از جمله حق آموزش، کار و مشارکت اجتماعی محروم شده‌اند و گزارش‌های متعدد از افزایش خشونت‌های خانوادگی، ازدواج‌های اجباری و قتل زنان نیز نگرانی‌های زیادی را در داخل و خارج از کشور برانگیخته است.

در ماه‌های اخیر، گزارش‌های متعددی از قتل زنان در ولایت‌های مختلف افغانستان منتشر شده است؛ رویدادهایی که به باور فعالان حقوق زن و ناظران اجتماعی، تنها بخشی از واقعیت موجود را بازتاب می‌دهد. 

بسیاری از موارد خشونت و قتل زنان به دلیل ساختار سنتی جامعه، فشارهای خانوادگی، ترس از بدنامی و نبود سازوکارهای مؤثر حمایتی هرگز رسانه‌ای نمی‌شوند و در سکوت باقی می‌مانند.

براساس گزارش‌های منتشرشده، بخش قابل توجهی از قتل زنان در محیط خانواده و توسط نزدیک‌ترین افراد به قربانیان رخ داده است. 

با این حال، مواردی نیز وجود دارد که زنان به دلیل مخالفت با ازدواج اجباری، تلاش برای ادامه تحصیل، انتخاب سبک زندگی مستقل یا فعالیت‌های اجتماعی هدف خشونت قرار گرفته‌اند. 

نهادهای بین‌المللی بارها هشدار داده‌اند که خشونت مبتنی بر جنسیت در افغانستان در حال گسترش است و شمار زیادی از قربانیان هرگز به عدالت دسترسی پیدا نمی‌کنند.

چند رویداد مستند

در سوم ثور سال جاری، یک زن ۲۵ ساله در روستای ده‌تپه ولسوالی گذره ولایت هرات توسط همسرش به شکل فجیع به قتل رسید و جسد او تکه‌تکه شد. منابع محلی گفته‌اند که دلیل این اقدام، «طناب‌بازی در حویلی خانه» عنوان شده است؛ ادعایی که واکنش‌های گسترده‌ای را در شبکه‌های اجتماعی و میان فعالان حقوق زن برانگیخت.

یک روز بعد، در چهارم ثور، زنی در ولایت بغلان توسط پسر جوان خود با ضربات تبر به قتل رسید. همچنین در هفتم ثور، گزارش‌هایی از ولایت هلمند منتشر شد که نشان می‌داد مردی دختر جوان خود را به قتل رسانده است.

در دهم ثور نیز یک دختر جوان به نام محدثه در ولایت دایکندی جان باخت. براساس گزارش طب عدلی، آثار ضرب‌وشتم شدید، خفگی و وارد شدن ضربه سنگین به ناحیه سر بر بدن او مشاهده شده بود. منابع محلی این رویداد را نمونه‌ای از خشونت شدید خانوادگی توصیف کرده‌اند.

فعالان حقوق بشر معتقدند این موارد تنها بخشی از قتل‌های زنان در افغانستان را تشکیل می‌دهد و آمار واقعی احتمالاً بسیار بالاتر از موارد ثبت‌شده است.

عوامل افزایش قتل زنان

کارشناسان امور اجتماعی، گسترش خشونت‌های خانوادگی، نبود حمایت‌های حقوقی مؤثر و محدود شدن دسترسی زنان به نهادهای حمایتی را از مهم‌ترین عوامل افزایش قتل زنان می‌دانند. بسیاری از زنان در شرایطی زندگی می‌کنند که امکان شکایت، دسترسی به وکیل یا خروج از محیط خشونت‌آمیز را ندارند.

فقر گسترده، بیکاری، بحران اقتصادی، فشارهای روانی و محدودیت‌های شدید اجتماعی نیز به تشدید تنش‌های خانوادگی کمک کرده است. افزون بر این، پدیده‌هایی چون ازدواج اجباری، کودک‌همسری و قتل‌های موسوم به «ناموسی» همچنان در بخش‌هایی از جامعه وجود دارد و جان زنان و دختران را تهدید می‌کند.

نقش حاکمیت در وضعیت کنونی

بسیاری از فعالان حقوق بشر بر این باورند که تضعیف نهادهای عدلی و قضایی مستقل و حذف گسترده زنان از ساختارهای دولتی، دسترسی زنان به عدالت را دشوارتر ساخته است. پیش از حاکمیت کنونی، نهادها و دادگاه‌هایی برای رسیدگی به پرونده‌های خشونت علیه زنان فعالیت داشتند، اما بخش عمده‌ای از این سازوکارها اکنون متوقف شده یا نقش بسیار محدودی دارند.

به گفته این فعالان، نبود مسیرهای مؤثر برای دادخواهی سبب شده است بسیاری از زنان به دلیل ترس، فشارهای خانوادگی یا بی‌اعتمادی به نهادهای قضایی از ثبت شکایت خودداری کنند. در نتیجه، در بسیاری از موارد عاملان خشونت و قتل بدون پیگرد مؤثر باقی می‌مانند.

واکنش نهادهای بین‌المللی

سازمان ملل متحد و شماری از نهادهای بین‌المللی حقوق بشری طی سال‌های اخیر بارها نسبت به وضعیت زنان افغانستان ابراز نگرانی کرده‌اند. این نهادها در گزارش‌های خود تأکید کرده‌اند که محدودیت‌های گسترده بر آموزش، اشتغال و مشارکت اجتماعی زنان، آنان را در برابر انواع خشونت آسیب‌پذیرتر ساخته است.

همچنین گزارش‌های متعدد هشدار داده‌اند که نبود سازوکارهای حمایتی و کاهش دسترسی زنان به خدمات حقوقی و اجتماعی، زمینه افزایش خشونت‌های مبتنی بر جنسیت را فراهم کرده است.

پیامدهای اجتماعی زن‌کشی

ناظران اجتماعی می‌گویند افزایش قتل زنان تنها به از دست رفتن جان قربانیان محدود نمی‌شود، بلکه پیامدهای گسترده‌ای برای کل جامعه دارد. گسترش ترس و ناامنی در میان زنان و دختران، کاهش مشارکت اجتماعی آنان و افزایش محدودیت‌های خانوادگی از جمله نتایج مستقیم این وضعیت است.

در بسیاری از مناطق، خانواده‌ها به دلیل نگرانی‌های امنیتی، دختران خود را از ادامه آموزش یا حضور در فعالیت‌های اجتماعی بازمی‌دارند. از سوی دیگر، تداوم خشونت‌ها به افزایش افسردگی، اضطراب و ناامیدی در میان زنان انجامیده است.

کارشناسان هشدار می‌دهند که ادامه این روند نه تنها حقوق و امنیت زنان را بیش از پیش تهدید می‌کند، بلکه می‌تواند افغانستان را با بحران‌های عمیق‌تر اجتماعی، انسانی و روانی در نسل‌های آینده روبه‌رو سازد؛ بحرانی که پیامدهای آن فراتر از زنان، کل جامعه را تحت تأثیر قرار خواهد داد.