سیاسی

جنبش روشنایی؛ از خیابان‌های کابل تا حافظه تاریخ افغانستان

خبرگزاری ثانیه | منتشر شده در تاریخ 2 اسد 1405
نویسنده: سیاه‌موی سروری

اشتراک گذاری: فیسبوک | توییتر | واتس‌اپ | لینکدین
بازدیدها: 48

---

دوم اسد ۱۴۰۵، دهمین سالگرد جنبش روشنایی و فاجعه خونین دهمزنگ است. این رویداد در حافظه جمعی افغانستان به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین و پرهزینه‌ترین جنبش‌های مدنی کشور ثبت شده است. 

جنبش روشنایی در سال ۱۳۹۵ در اعتراض به تغییر مسیر پروژه انتقال برق ۵۰۰ کیلوولت «توتاپ» از مسیر بامیان به سالنگ شکل گرفت. معترضان این تصمیم را تبعیض‌آمیز دانسته و خواستار اجرای عدالت در توسعه متوازن کشور بودند

اعتراضات جنبش روشنایی با حضور گرم هزاران شهروند و به‌صورت مسالمت‌آمیز برگزار شد، اما در دوم اسد ۱۳۹۵، تجمع بزرگ معترضان در میدان دهمزنگ کابل هدف حمله انتحاری قرار گرفت. در این حمله که مسوولیت آن را دا-عش بر عهده گرفت، بیش از ۸۰ تن کشته و صدها تن دیگر زخمی شدند؛ رویدادی که به یکی از مرگبارترین حملات علیه یک حرکت مدنی در افغانستان تبدیل شد.

در طول ده سال گذشته، خانواده‌های قربانیان، فعالان مدنی و شماری از چهره‌های سیاسی بارها خواستار انجام تحقیقات شفاف و مستقل درباره این حمله شده‌اند. آنان تأکید دارند که هنوز پرسش‌های مهمی درباره چگونگی تأمین امنیت معترضان، نحوه وقوع حمله و مسئولیت نهادهای امنیتی وقت بی‌پاسخ مانده است.

هم‌زمان با دوم اسد ۱۴۰۵، شماری از فعالان مدنی در پیام‌ها و یادداشت‌های خود تأکید کرده‌اند که جنبش روشنایی تنها یک اعتراض برای تغییر مسیر برق نبود، بلکه نمادی از مبارزه برای عدالت، برابری و مشارکت برابر همه شهروندان در تصمیم‌گیری‌های ملی به شمار می‌رفت. آنان می‌گویند تا زمانی که حقیقت این فاجعه روشن نشود و عدالت اجرا نگردد، زخم دهمزنگ در حافظه مردم افغانستان التیام نخواهد یافت.

ده سال پس از آن رویداد، اگرچه جنبش روشنایی به هدف اصلی خود نرسید، اما فرهنگ مطالبه‌گری مدنی را در افغانستان تقویت کرد و نشان داد که خواست عدالت، حتی در برابر تهدید و خشونت، خاموش نمی‌شود. دوم اسد برای بسیاری از شهروندان، تنها یک سالگرد نیست؛ بلکه یادآور بهای سنگینی است که مردم برای عدالت و برابری پرداختند.