سیاسی

از فرار نخبگان تا کمبود کادر علمی؛ پیامد سیاست‌های طالبان برای آینده افغانستان

خبرگزاری ثانیه | منتشر شده در تاریخ 7 اسد 1405
نویسنده: عبدالمجید قادری

اشتراک گذاری: فیسبوک | توییتر | واتس‌اپ | لینکدین
بازدیدها: 57

---

سخن گفتن از کمبود کادرهای علمی و متخصص در افغانستان، بدون پرداختن به عامل اصلی این بحران، چیزی جز نادیده گرفتن واقعیت‌ها و فرار از مسوولیت نیست.

امروز کسانی از کمبود نیروی علمی و مسلکی سخن می‌گویند که باید پاسخ دهند چه شد که هزاران استاد دانشگاه، دانشمند، پزشک، مهندس، پژوهشگر و متخصص افغانستانی، به جای خدمت در سرزمین خود، مجبور شدند راه مهاجرت را در پیش بگیرند؟

افغانستان از کمبود استعداد رنج نمی‌برد؛ افغانستان قربانی از دست دادن استعدادهای خود است. سرمایه‌های انسانی این کشور به دلیل نبود امنیت شغلی، فشارهای اقتصادی، محدودیت‌های اجتماعی و نبود زمینه رشد، یکی پس از دیگری وطن را ترک کردند.

کسانی که روزی می‌توانستند دانشگاه‌ها، مراکز علمی و نهادهای تخصصی افغانستان را آباد کنند، امروز در کشورهای دیگر برای ساختن آینده خود تلاش می‌کنند؛ در حالی که وطن‌شان با خلأ علمی و تخصصی دست‌وپنجه نرم می‌کند.

اکنون درخواست کمک از کشورهای خارجی برای جبران کمبود کادر علمی در حالی مطرح می‌شود که پرسش بزرگ این است: چرا زمینه‌ای فراهم نشد تا متخصص افغانستانی در کشور خود باقی بماند؟ چرا به جای حفظ و حمایت از نیروی انسانی داخلی، شرایطی ایجاد شد که فرهیختگان و دانش‌آموختگان امید خود را به آینده افغانستان از دست بدهند؟

هیچ کشوری با خاموش کردن چراغ دانش به پیشرفت نرسیده است. ملتی که استادان، دانشجویان و زنان تحصیل‌کرده خود را محدود کند، در حقیقت آینده خود را محدود می‌کند. محروم ساختن زنان افغانستان از حق آموزش و کار، تنها یک تصمیم اجتماعی نیست؛ بلکه ضربه‌ای مستقیم به علم، اقتصاد و توسعه یک کشور است.

جامعه‌ای که نیمی از توان انسانی خود را کنار بگذارد، چگونه می‌تواند ادعای ساختن آینده‌ای روشن داشته باشد؟

امروز بحران کادر علمی نتیجه یک خلأ طبیعی نیست؛ بلکه نتیجه یک بحران مدیریتی و سیاسی است. دانشمند را نمی‌توان با درخواست از بیرون جایگزین کرد، زیرا دانش و تخصص یک ملت در وجود انسان‌هایی رشد می‌کند که در فضای آزاد، امن و امیدوارانه پرورش یافته باشند.

افغانستان به جای وارد کردن نیروی متخصص، نیازمند بازگرداندن اعتماد به متخصصان خود است. این کشور نیاز دارد که دانشگاه‌ها دوباره به مراکز علم و اندیشه تبدیل شوند، زنان از حق طبیعی آموزش و کار برخوردار باشند و جوانان باور کنند که آینده‌شان در داخل کشور نیز قابل ساختن است.

تاریخ قضاوت خواهد کرد که چگونه یک ملت سرمایه‌های علمی خود را از دست داد و چگونه هزاران استعداد به دلیل شرایط دشوار مجبور به ترک خانه و وطن شدند. پاسخ به بحران امروز تنها با شعار و درخواست کمک خارجی ممکن نیست؛ بلکه با اصلاح سیاست‌ها، احترام به حقوق مردم و باز کردن راه برای دانش و تخصص امکان‌پذیر است.

افغانستان زمانی نجات خواهد یافت که به جای ترس از دانش، به آن احترام گذاشته شود؛ به جای حذف نخبگان، از آنان حمایت شود و به جای بستن دروازه‌های آموزش، دروازه‌های آگاهی و پیشرفت به روی همه شهروندان باز شود.

ملتی که نخبگان خود را از دست بدهد، فقط نیروی انسانی را از دست نداده است؛ بلکه بخشی از آینده خود را نیز از دست داده است.