سیاسی

چای فیض حمید در سرینا؛ تصویر یک پیروزی برای پاکستان

خبرگزاری ثانیه | منتشر شده در تاریخ 24 اسد 1405
نویسنده: کیومرث دانش‌آبادی

اشتراک گذاری: فیسبوک | توییتر | واتس‌اپ | لینکدین
بازدیدها: 50

---

اگر سقوط کابل را فقط نتیجه فروپاشی داخلی نظام جمهوری بدانیم، بخش مهمی از واقعیت نادیده گرفته می‌شود. نقش پاکستان، به‌ویژه دستگاه استخباراتی این کشور، در حمایت طولانی‌مدت از طالبان و سپس تعامل مستقیم با آنان پس از سقوط کابل، در گزارش‌های متعدد ثبت شده است. 

حضور جنرال فیض حمید، رییس وقت استخبارات پاکستان، در کابل در همان روزهایی که طالبان سرگرم تشکیل حکومت بودند، به یکی از نمادهای نفوذ و حمایت مستقیم اسلام‌آباد بر تحولات افغانستان تبدیل شد. گزارش‌های آن زمان می‌گفتند او به دعوت طالبان به کابل رفته و درباره آینده سیاسی و امنیتی افغانستان با رهبران این گروه گفت‌وگو کرده است. 

اهمیت این سفر زمانی بیشتر می‌شود که بدانیم فیض حمید در چهارم سپتامبر ۲۰۲۱، هنگامی وارد کابل شد که جنگ در پنجشیر؛ آخرین سنگر مقاومت در برابر طالبان، همچنان ادامه داشت. منابع و گزارش‌های تحلیلی بعدی، از جمله یک مطالعه منتشرشده از سوی مؤسسه مطالعات جنگ مشترک، مدعی شده‌اند که پس از دیدار حمید با ملا عبدالغنی برادر در کابل، حمله‌ها علیه جبهه مقاومت در پنجشیر با حمایت اطلاعاتی، عملیاتی و هوایی پاکستان همراه بوده و حمید نیز در این عملیات نقش داشته است، هرچند اسلام‌آباد دخالت نظامی خود را رد کرده است. 

از این منظر، تصویر چای فیض حمید تنها یک عکس معمولی نیست، یک تصویر سیاسی از میزان اعتمادبه‌نفس دستگاه استخباراتی پاکستان در افغانستان پس از سقوط جمهوری است. او در حالی در کابل ظاهر شد که هنوز رژیم طالبان تشکیل نشده بود، اختلاف‌ها بر سر ساختار قدرت ادامه داشت و پنجشیر سقوط نکرده بود، اما چند روز بعد، طالبان تشکیل رژیم خود را اعلام کردند و پنجشیر نیز به تصرف آنان درآمد. 

درباره حضور هم‌زمان ویلیام برنز، رییس سازمان استخبارات مرکزی امریکا نیز حرف و حدیث‌های زیادی وجود دارد. منابعی که به اظهارات سفیر پیشین پاکستان استناد کرده‌اند، می‌گویند برنز نیز در همان مقطع در کابل حضور داشته است و منابع امریکایی نیز حضور برنز در کابل را در ۲۳ آگست ۲۰۲۱ و در دیدار محرمانه با ملا عبدالغنی برادر تایید کرده‌اند. اما مدرک معتبر و مستقیمی پیدا نکردم که ثابت کند برنز و فیض حمید هم‌زمان در هوتل سرینا حضور داشته‌اند. 

نقش پاکستان در سقوط افغانستان را نمی‌توان تنها به حمایت سیاسی از طالبان محدود کرد. پناه‌دادن و حمایت چندین‌ساله از رهبران طالبان، ارتباط نزدیک دستگاه استخباراتی پاکستان با این گروه، آموزش و پشتیبانی در جریان جنگ و سپس حضور مستقیم جنرال فیض حمید، رییس وقت استخبارات پاکستان در کابل در روزهای حساس پس از سقوط نظام جمهوری، مجموعه‌ای از شواهد است که نشان می‌دهد اسلام‌آباد تنها یک تماشاگر نبود، یکی از بازیگران اصلی در بازگشت طالبان به قدرت بود.

این نقش در روزهای پس از سقوط کابل نیز آشکارتر شد، زمانی که فیض حمید در کابل حضور یافت و هم‌زمان جنگ پنجشیر، آخرین مقاومت سازمان‌یافته در برابر طالبان، ادامه داشت. بنابراین، تصویر فیض حمید با گیلاس چای در کابل را می‌توان فراتر از یک عکس دانست. 

این تصویر نمادی از حضور و نفوذ مستقیم پاکستان در لحظه‌ای است که افغانستان سقوط کرده بود و طالبان برای تثبیت قدرت آماده می‌شدند. پرسش اساسی این است: پاکستان تا چه اندازه در طراحی، پشتیبانی و تثبیت بازگشت طالبان به قدرت نقش داشت و چرا طالبان هنوز درباره ابعاد این دخالت و این گیلاس چای پاسخ روشنی ارایه نکرده‌اند؟