سیاسی

نظری پریانی:از سال ۲۰۱۹ می‌دانستم نظام جمهوری سقوط می‌کند

خبرگزاری ثانیه | منتشر شده در تاریخ 28 اسد 1405
نویسنده: مبین شیرزاد

اشتراک گذاری: فیسبوک | توییتر | واتس‌اپ | لینکدین
بازدیدها: 113

---

نظری پریانی، روزنامه‌نگار و نویسنده افغانستانی، همزمان با پنجمین سال سقوط نظام جمهوری افغانستان می‌گوید که از سال ۲۰۱۹ میلادی نشانه‌های سقوط این نظام برایش آشکار شده بود.

پریانی در گفت‌وگو با یک رسانه خصوصی گفته‌است که سازماندهی عجیب نیروهای ارتش، تغییر در ساختارهای نظامی، تمرکز صلاحیت‌ها در ارگ و پاسخ‌گویی وزیران به شورای امنیت ملی از جمله عواملی بود که او را به این نتیجه رساند که نظام جمهوری در نهایت سقوط خواهد کرد.

وی روند مذاکرات دوحه را یکی دیگر از نشانه‌های سقوط جمهوری دانسته و گفته است که این مذاکرات میان حکومت افغانستان و طا.لبان به گونه‌ای پیش می‌رفت که نتیجه آن بیشتر به سود طا.لبان رقم می‌خورد. 

به گفته او، تغییر رویکرد پاکستان در قبال افغانستان و بازنگری امریکا در سیاست‌هایش نیز در کنار عوامل داخلی، زمینه سقوط نظام را فراهم کرد. 

این روزنامه‌نگار در بخش دیگری از سخنانش گفته است که در داخل افغانستان نیز شماری از چهره‌های پشتون از طریق لابی‌گری با امریکا و کشورهای غربی تلاش داشتند قدرت به طالبان واگذار شود. 

به گفته او، در روند مذاکره دوحه به شکل‌گیری دو جریان در نظام انجامیده بود؛ جریان «خودی» که به گفته او شامل زلمی خلیلزاد، حامد کرزی، عمر داوودزی، حمدالله محب و شماری دیگر از چهره‌های پشتون بود و از جزییات روند انتقال قدرت آگاهی داشتند. 

جریان «غیرخودی» که چهره‌هایی مانند عبدالله عبدالله، امرالله صالح، اسماعیل خان، بسم‌الله محمدی، احمد مسعود و شماری دیگر از مقام‌های غیرپشتون را دربر می‌گرفت و به گفته پریانی در خلای معلوماتی‌قرار داشتند.

پریانی گفته است که پیش از سقوط جمهوری، این نگرانی‌ها را با شماری از سیاستمداران تاجیک و نزدیکان خود در میان گذاشته بود، اما آنان این هشدارها را جدی نگرفتند.

او همچنین مدعی شده است که امریکا در روند خروج اشرف غنی از ارگ نقش داشته است. به گفته پریانی، در روزهای پایانی جمهوری، سه چرخبال در ارگ آماده شده بود تا اشرف غنی را از افغانستان خارج کند و یک چرخبال نیز برای عبدالله عبدالله در نظر گرفته شده بود؛ اما عبدالله عبدالله کابل را ترک نکرد. 

پریانی از این موضوع به‌عنوان یکی از نشانه‌هایی یاد کرده که به باور او، از قبل برای خروج رییس‌جمهور وقت و انتقال قدرت به طالبان برنامه‌ریزی شده بود.

این روزنامه‌نگار در ادامه گفته است که در دیداری با اشرف غنی، درباره وضعیت جبهه‌های جنگ، نرسیدن مهمات و تجهیزات به نیروهای امنیتی و چرایی جلوگیری نکردن از عقب‌نشینی نیروها پرسش کرده بود. 

به گفته او، پاسخ‌های اشرف غنی قناعت‌بخش نبود و همین موضوع او را بیشتر به این باور رساند که اراده جدی برای ادامه جنگ و حفظ نظام جمهوری وجود نداشته است.

پریانی همچنین تمرکز صلاحیت‌های امنیتی در دست حمدالله محب، مشاور شورای امنیت ملی، را از عوامل تضعیف ساختار نظامی حکومت پیشین دانسته است. 

او مدعی شده که حتی بسم‌الله محمدی، وزیر دفاع، برای دریافت مهمات و اجرای برخی تصمیم‌های نظامی نیازمند دستور و تایید شورای امنیت ملی بود. 

به گفته او، صلاحیت‌های امرالله صالح، معاون اول رییس‌جمهور نیز در ماه‌های پایانی حکومت به‌شدت محدود شده بود و صالح در نهایت به پنجشیر رفت و تا سقوط نظام در کابل حضور نیافت.

پریانی در پایان، عملکرد پنج‌ساله رژیم طالبان را نیز ناکام توصیف کرده و گفته است که این رژیم نتوانسته انتظارات جامعه جهانی را برآورده کند. 

او به مشکلات اقتصادی، افزایش بیکاری، مهاجرت و چالش‌های امنیتی اشاره کرده و مدعی شده است که اکنون یک اجماع تازه در سطح جهانی در حال شکل‌گیری است؛ اجماعی که به باور او می‌تواند به نفع مردم افغانستان و زمینه‌ساز تغییرات در وضعیت سیاسی کشور باشد.