سیاسی

وقتی زبانت را انکار می‌کنند، ملی‌گرایی مشترک چه معنایی دارد؟

خبرگزاری ثانیه | منتشر شده در تاریخ 12 سنبله 1405
نویسنده: امید بهزاد

اشتراک گذاری: فیسبوک | توییتر | واتس‌اپ | لینکدین
بازدیدها: 84

---

ملی‌ گرایی، پیش از آنکه یک شعار سیاسی باشد، بر مجموعه‌ای از عناصر مشترک تاریخی، فرهنگی، زبانی و اجتماعی استوار است. در جغرافیایی که فارسی قرن‌‌ها در شکل‌ گیری ادبیات، فرهنگ، دانش و ارتباطات اجتماعی نقش داشته است، انکار جایگاه این زبان نمی‌تواند فقط یک اختلاف‌ نظر زبانی تلقی شود. 

زبان تنها وسیله گفت‌وگو نیست؛ برای بسیاری از جوامع، بخشی از حافظه تاریخی و بیان فرهنگی آنان است.

از همین رو، وقتی گفته می‌شود فارسی در این جغرافیا «زبان ملی» نیست، مسئله تنها بر سر یک عنوان نیست؛ بلکه پرسش بزرگتری درباره میزان پذیرش و به‌ رسمیت‌ شناختن بخشی از میراث فرهنگی شکل می‌گیرد.

از سوی دیگر، اگر قرار باشد از هویت و ملی‌گرایی مشترک میان گروه‌های مختلف سخن بگوییم، این اشتراک نمی‌تواند بر نادیده‌ گرفتن تفاوتها یا حذف مؤلفه‌ های هویتی یکدیگر بنا شود. 

وحدت واقعی زمانی شکل می‌گیرد که تفاوت‌ها به رسمیت شناخته شوند، نه آن‌ که برای ساختن یک روایت واحد، بخشی از تاریخ و فرهنگ دیگران حذف شود.

پرسش اینجاست: چگونه می‌توان از «ملی‌گرایی مشترک» سخن گفت، اما هم‌زمان جایگاه این زبان را که میلیونها انسان با آن اندیشیده، نوشته، شعر سروده و تاریخ خود را روایت کرده‌ اند، انکار کرد؟

ملی‌گرایی، اگر قرار است مفهومی فراگیر باشد، باید ظرفیت پذیرش همه اجزای جامعه را داشته باشد؛ نه اینکه یک هویت را معیار اصلی قرار دهد و دیگر هویت‌ها را به حاشیه براند. 

ملی‌ گرایی مشترک، زمانی معنا پیدا می‌کند که «ما» آنقدر گسترده باشد که هیچ گروهی برای پذیرفته‌ شدن مجبور نباشد بخشی از زبان، فرهنگ یا حافظه تاریخی خود را انکار کند. هیچ هویتی نمی‌تواند برای تثبیت جایگاه خود در یک جامعه چندقومیتی، هویت دیگری را انکار یا حذف کند.